ดื่มเหล้าแล้วอ้วก คิดว่าไม่เป็นไร แต่จริง ๆ ตับโดนทำร้ายแค่ไหน?

อ้วกคือสัญญาณเตือน ไม่ใช่ทางออก

การอ้วกหลังดื่มเป็นกลไกป้องกันตัวของร่างกายเมื่อได้รับพิษเกินขีดจำกัด แต่ในมุมของตับ นี่คือสัญญาณเตือนว่าตับกำลังถูกใช้งานหนักอย่างมาก เพราะตับต้องเปลี่ยนแอลกอฮอล์ให้เป็นสารที่ขับออกได้ ซึ่งกระบวนการนี้ก่อให้เกิดสารพิษตัวกลางที่ทำลายเซลล์ตับโดยตรง หากเกิดซ้ำบ่อย เซลล์ตับจะอักเสบ เสื่อม และฟื้นตัวได้ช้าลงเรื่อย ๆ

อ้วกบ่อย ดื่มบ่อย ยิ่งเร่งตับพัง

คนที่ดื่มจนต้องอ้วก มักไม่ได้เจอแค่แอลกอฮอล์อย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยเสริมที่ซ้ำเติมตับ เช่น การขาดน้ำจากการอ้วก การนอนดึก กินอาหารมันหรือของแกล้มจัด ๆ รวมถึงการดื่มต่อเนื่องหลายวัน ตับจึงแทบไม่ได้พัก เมื่อเป็นแบบนี้นานเข้า ความเสียหายจะสะสมแบบไม่รู้ตัว แม้ในวันที่ไม่ดื่มก็ยังรู้สึกเพลีย เบื่ออาหาร หรือจุกแน่นบริเวณชายโครงขวา

ความเสี่ยงที่หลายคนมองข้าม: ไขมันพอกตับ

แอลกอฮอล์มีผลโดยตรงต่อการเผาผลาญไขมัน ทำให้ตับสร้างไขมันเพิ่มและกำจัดไขมันได้น้อยลง เมื่อดื่มเป็นประจำ ไขมันจะเริ่มสะสมในตับ และพัฒนาเป็น ไขมันพอกตับ ซึ่งมักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก หลายคนยังใช้ชีวิตปกติ ดื่มเหมือนเดิม จนกระทั่งตับเริ่มอักเสบ ค่าตับสูง หรือมีอาการชัดเจนจึงรู้ตัว

หากปล่อยให้ภาวะนี้ดำเนินต่อไปโดยไม่ปรับพฤติกรรม ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเป็นตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง และปัญหาสุขภาพอื่นที่ย้อนกลับได้ยากกว่าเดิมมาก

อาการแบบไหนที่ไม่ควรมองข้าม

• ดื่มแล้วอ้วกบ่อย เมาง่ายกว่าเดิม
• อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ทั้งที่พักผ่อนพอ
• แน่นหรือปวดตื้อบริเวณชายโครงขวา
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้ น้ำหนักเปลี่ยนผิดปกติ
• มีโรคประจำตัว เช่น ไขมันในเลือดสูง หรือเบาหวาน ร่วมกับการดื่ม

ดูแลตับอย่างไร ถ้าเคยดื่มหนัก

สิ่งสำคัญที่สุดคือ ลดความถี่และปริมาณการดื่ม ไม่ใช้การอ้วกเป็นข้ออ้างในการดื่มต่อ ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ พักผ่อนให้ตับได้ฟื้นตัว เลี่ยงอาหารมันจัดและหวานจัด พร้อมเพิ่มผัก โปรตีนที่ย่อยง่าย และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ รวมถึงการตรวจเลือดเช็กค่าตับเป็นระยะ โดยเฉพาะผู้ที่เริ่มมีภาวะ ไขมันพอกตับ แล้ว การหยุดหรือจำกัดแอลกอฮอล์จะช่วยชะลอความเสื่อมของตับได้อย่างชัดเจน

ดื่มเหล้าแล้วอ้วกไม่ได้ช่วยปกป้องตับ แต่กลับเป็นสัญญาณว่าตับกำลังถูกใช้งานเกินกำลัง หากเกิดซ้ำ ๆ ความเสี่ยงของปัญหาตับจะเพิ่มขึ้นอย่างเงียบ ๆ การรู้ทัน ปรับพฤติกรรม และให้ตับได้พัก คือวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันปัญหาระยะยาวก่อนจะสายเกินไป