มะเร็งตับระยะสุดท้าย อาการ การรักษา และแนวทางดูแลผู้ป่วยอย่างถูกต้อง

มะเร็งตับระยะสุดท้าย คือระยะที่โรคมีการลุกลามมาก อาจแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น หรือการทำงานของตับเสียหายอย่างรุนแรง ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างชัดเจน บทความนี้จะอธิบายอาการสำคัญ แนวทางการรักษา การประคับประคอง และข้อควรรู้สำหรับครอบครัวผู้ดูแล เพื่อให้เข้าใจสถานการณ์และวางแผนได้อย่างเหมาะสม

• โรคตับแข็ง

• ไวรัสตับอักเสบบี

• ไวรัสตับอักเสบซี

• โรคไขมันพอกตับ

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ การดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรัง ภาวะอ้วน เบาหวาน และค่าตับสูงเป็นเวลานาน

มะเร็งตับ ระยะสุดท้าย หมายถึงระยะใด?

ทางการแพทย์มักจัดระยะด้วยระบบ BCLC (Barcelona Clinic Liver Cancer staging) โดยระยะสุดท้ายมักสอดคล้องกับระยะ C–D ซึ่งมีลักษณะดังนี้:

• ก้อนมะเร็งขนาดใหญ่หรือหลายก้อน

• มีการแพร่กระจายไปปอด กระดูก หรืออวัยวะอื่น

• มีภาวะตับวาย หรือภาวะแทรกซ้อนจากตับแข็ง

• ผู้ป่วยอ่อนเพลีย น้ำหนักลดมาก

อาการของมะเร็งตับระยะสุดท้าย

• ตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน)

• ท้องโตจากน้ำในช่องท้อง (Ascites)

• ปวดท้องข้างขวา หรือเจ็บชายโครงขวา

• เบื่ออาหาร น้ำหนักลดรวดเร็ว

• อ่อนเพลียมาก

• สับสนจากภาวะสมองจากตับ (Hepatic encephalopathy)

หากมีอาการเหล่านี้ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินทันที

แนวทางการรักษาในระยะสุดท้าย

ในระยะนี้ เป้าหมายการรักษามักเน้น “การควบคุมอาการ” และ “คุณภาพชีวิต” มากกว่าการรักษาให้หายขาด แนวทางอาจประกอบด้วย:

1. ยามุ่งเป้า (Targeted therapy)

2. ยาภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)

3. การระบายของเหลวในช่องท้อง

4. การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care)

การรักษาจะพิจารณาจากสภาพตับโดยรวม อายุ โรคร่วม และความต้องการของผู้ป่วย

อายุขัยของมะเร็งตับระยะสุดท้าย

อายุขัยแตกต่างกันมาก ขึ้นอยู่กับ

• การทำงานของตับที่เหลืออยู่

• การตอบสนองต่อยา

• การมีภาวะแทรกซ้อน

บางรายอาจมีชีวิตอยู่ได้หลายเดือนถึงมากกว่า 1 ปี หากตอบสนองต่อการรักษาได้ดี

การดูแลผู้ป่วยและครอบครัวควรรู้อะไร?

• จัดโภชนาการที่เหมาะสม ย่อยง่าย โปรตีนพอเหมาะ

• หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์โดยเด็ดขาด

• ติดตามค่าตับอย่างสม่ำเสมอ

• ให้กำลังใจและดูแลด้านจิตใจ

การมีทีมดูแลแบบสหสาขาวิชาชีพจะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วยได้มาก

มะเร็งตับระยะสุดท้าย เป็นภาวะที่รุนแรงและซับซ้อน การเข้าใจอาการ ระยะโรค และแนวทางดูแลอย่างถูกต้อง จะช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวเตรียมตัวได้อย่างเหมาะสม หากมีอาการผิดปกติ เช่น ตัวเหลือง ปวดท้องข้างขวา อ่อนเพลียเรื้อรัง ควรรีบพบแพทย์เพื่อประเมินโดยเร็ว