ไขมันพอกตับกับอาหารเมดิเตอร์เรเนียน ปรับใช้กับอาหารไทยอย่างไร

ไขมันพอกตับกับอาหารเมดิเตอร์เรเนียน เกี่ยวข้องกันในแง่การปรับคุณภาพอาหาร รูปแบบนี้เน้นผัก ผลไม้ทั้งผล ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา และไขมันไม่อิ่มตัว พร้อมลดอาหารแปรรูปมากและเครื่องดื่มหวาน สามารถนำหลักการมาปรับกับอาหารไทยได้ โดยไม่ต้องซื้อวัตถุดิบนำเข้าหรือกินเมนูตะวันตกทุกมื้อ

เป็นรูปแบบอาหาร ไม่ใช่สูตรรักษาเร่งด่วน

ข้อมูลโภชนาการของ Cambridge University Hospitals แนะนำรูปแบบอาหารเมดิเตอร์เรเนียนสำหรับผู้มี MASLD และอธิบายว่าสามารถเลือกอาหารที่คุ้นเคยทางวัฒนธรรมตามหลักการเดียวกันได้ อย่างไรก็ตาม การจัดอาหารต้องเข้ากับภาวะสุขภาพและการรักษา โดยเฉพาะผู้มีตับแข็งหรือโรคตับระยะรุนแรงที่ต้องได้รับคำแนะนำเฉพาะ

ควรดูรูปแบบอาหารต่อเนื่องตลอดสัปดาห์ แทนการคาดหวังผลจากมื้อเดียว การกินสลัดหนึ่งจานหรือเติมน้ำมันมะกอกเข้าไปโดยไม่ปรับอาหารอื่นไม่ได้ทำให้ทุกมื้อสมดุลขึ้นโดยอัตโนมัติ

ใช้วัตถุดิบไทยตามหลักการเดียวกัน

หลักการ	ตัวอย่างนำไปใช้
เพิ่มอาหารจากพืช	มีผักในมื้อหลัก เลือกผลไม้ทั้งผล และลองถั่วหรือเต้าหู้
ใช้ธัญพืชไม่ขัดสี	เลือกข้าวกล้องหรือผสมกับข้าวที่กินอยู่ตามความสะดวก
เลือกแหล่งโปรตีน	สลับปลา เต้าหู้ และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน แทนกินเนื้อแปรรูปซ้ำ ๆ
ปรับชนิดและปริมาณไขมัน	ใช้ไขมันไม่อิ่มตัวตามความเหมาะสม และตวงน้ำมันแทนเทโดยไม่ดูปริมาณ
ลดเครื่องดื่มหวาน	ใช้น้ำเปล่าเป็นเครื่องดื่มหลัก

ตัวอย่างหนึ่งวันที่ใช้วางแผนได้

มื้อเช้าอาจเป็นข้าวต้มปลาเพิ่มผัก มื้อกลางวันเป็นข้าวกล้องกับเต้าหู้และผัดผักที่ใช้น้ำมันพอดี มื้อเย็นเป็นปลานึ่งกับผักและข้าวในปริมาณที่เหมาะกับตนเอง หากต้องการของว่าง เลือกผลไม้เป็นชิ้นหรือถั่วไม่เค็มที่แบ่งปริมาณไว้ ตัวอย่างนี้เป็นแนวทางจัดเมนู ไม่ใช่สูตรแคลอรีหรือแผนรักษาสำหรับทุกคน

เริ่มจากตรวจว่าแต่ละมื้อมีอะไรอยู่แล้ว แล้วเพิ่มส่วนที่ขาดหรือปรับส่วนที่มากเกินไป หากกินข้าวนอกบ้าน สามารถขอเพิ่มผัก แยกน้ำจิ้ม หรือเลือกเมนูต้มและนึ่งได้ตามที่ร้านมี ไม่ต้องรอให้มีเมนูสมบูรณ์แบบจึงเริ่มปรับ

สิ่งที่มักเข้าใจผิด

• น้ำมันมะกอกกินได้ไม่จำกัด: น้ำมันยังให้พลังงาน การเลือกชนิดไขมันควรทำพร้อมดูปริมาณ
• ถั่วทุกแบบเหมือนกัน: ถั่วเคลือบน้ำตาลหรือทอดปรุงรสต่างจากถั่วธรรมดา ควรอ่านฉลาก
• ต้องดื่มไวน์: ไม่ควรเริ่มดื่มแอลกอฮอล์เพื่อทำตามชื่อรูปแบบอาหาร ผู้มีโรคตับควรคุยเรื่องแอลกอฮอล์กับแพทย์
• อาหารไทยใช้ไม่ได้: สามารถปรับจากวัตถุดิบท้องถิ่นและวิธีปรุงที่ทำได้จริง

วางแผนให้ต่อเนื่อง

เลือกเป้าหมายเล็ก ๆ เช่น เพิ่มผักมื้อกลางวันสามวันในสัปดาห์ เตรียมรายการซื้อของ และเลือกเมนูสำรองสำหรับวันที่งานยุ่ง จากนั้นจดสิ่งที่ทำได้และอุปสรรค การมีแผนสำรองช่วยลดการกลับไปใช้เครื่องดื่มหวานและอาหารสะดวกที่กินโดยไม่ได้ตั้งใจ

หากมีเบาหวาน โรคไต ตับแข็ง หรือปัญหาน้ำหนักต่ำ อย่าใช้แผนลดอาหารทั่วไปโดยอัตโนมัติ ควรให้นักกำหนดอาหารช่วยกำหนดปริมาณและข้อจำกัดตามการรักษา

คำถามที่พบบ่อย

ต้องซื้อปลาแซลมอนหรือไม่

ไม่จำเป็น เลือกปลาและแหล่งโปรตีนที่เข้าถึงได้ตามงบประมาณและแผนอาหารของตนเอง

ทำแล้วค่าตับจะลดภายในกี่วัน

ไม่ควรรับประกันระยะเวลา ผลตรวจขึ้นกับหลายปัจจัย ควรติดตามตามแผนแพทย์และประเมินความสม่ำเสมอของพฤติกรรมร่วมกัน

เริ่มจากอะไรดี

ลองเลือกหนึ่งมื้อที่ปรับได้ ดูตัวอย่าง การจัดมื้อข้าวกล้อง และ อ่านฉลากอาหารลดน้ำตาล แล้วเลือกสิ่งที่ทำต่อเนื่องได้

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป แหล่งอ้างอิง: CUH: Nutritional Information for MASLD และ Bradford Teaching Hospitals: MASLD